Φωτογραφία εξώφυλλου: Μαρία Γατσιού
Κείμενο: Δημοσθένης Σεϊταρίδης & Ιππικός Σύλλογος Αιανής «ΔΕΡΔΑΣ»
Video: Tάσος Παπαζιός
Τέλη Ιουλίου και η ομάδα μας τέθηκε σε κατάσταση καλοκαιρινής ραστώνης. Μια τηλεφωνική πρόσκληση όμως από το φίλο μας Δημήτρη Βαβλιάρα και σήμανε φωτογραφικός συναγερμός! Μας προσκάλεσε να επισκεφθούμε την Αιανή και να φωτογραφίσουμε μαζί του την 3η Πανελλήνια Ιππική Συνάντηση Αιανής. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία το τριήμερο από την Παρασκευή 31 Ιουλίου έως την Κυριακή 2 Αυγούστου 2026.
Περισσότερα από 130 άλογα και αναβάτες από όλη την Ελλάδα συγκεντρώθηκαν στην τοποθεσία Άγιος Δημήτριος. Το πρόγραμμα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον καθώς συνδύαζε ιππικές διαδρομές, πολιτιστικές δράσεις και παραδοσιακά γλέντια. Ενδεικτικά πραγματοποιήθηκε μεγάλη ιππική πορεία 9 χιλιομέτρων στη φύση της περιοχής την οποία είχαμε την ευκαιρία να καλύψουμε φωτογραφικά, αλλά και στην πλατεία της Αιανής οι θεατές παρακολούθησαν επιδείξεις αραβικής και ισπανικής φυλής αλόγων.
Μας έκανε εντύπωση η άψογη διοργάνωση της εκδήλωσης από τον Ιππικό Σύλλογο Αιανής “ΔΕΡΔΑΣ” αλλά και η αγάπη των κατοίκων της Αιανής για τα άλογα. Χάρη σε αυτούς μάθαμε ότι η σχέση των Ελλήνων με το άλογο χάνεται στα βάθη των αιώνων. Και μπορεί η κρατούσα επιστημονική θεωρεία να τοποθετεί την πρώτη εξημέρωση του αλόγου στις ευρασιατικές στέπες, όμως δεν έχει αποκλειστεί επιστημονικά ότι όλοι οι πληθυσμοί του αλόγου προήλθαν αποκλειστικά από μετακινήσεις ανθρώπων και ζώων από αλλού και ότι δεν υπήρχαν πρώιμες μορφές αλόγου στον ελλαδικό χώρο .
Πληροφορηθήκαμε ότι από τη 2η χιλιετία π.Χ. το άλογο είχε ήδη ενταχθεί στις κοινωνίες του ελλαδικού χώρου. Ότι την Εποχή του Χαλκού το άλογο εμφανίζεται σε πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων και ότι κατά τη γεωμετρική και αρχαϊκή εποχή, η ιππασία εξαπλώθηκε σταδιακά και το άλογο έγινε φορέας κοινωνικού status.
Και φθάσαμε στην κλασική εποχή όπου το άλογο ήταν πλήρως ενταγμένο στο στρατό (Ιππικό) και στην οργάνωση των πόλεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την τάξη των Ιππέων στην Αθήνα και τη συστηματική ανάπτυξη ιππικού στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία. Με τα άλογα τους οι Έλληνες έφθασαν μέχρι την Ινδία καθώς στις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου το ιππικό είχε στρατηγικό ρόλο. Εξάλλου όλοι γνωρίζουν τον Βουκεφάλα το άλογο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ένα από τα πιο γνωστά άλογα στην παγκόσμια ιστορία. Ο Βουκεφάλας θα γινόταν το άλογο που συντρόφευσε τον Μέγα Αλέξανδρο για 20 χρόνια. Τόσο πολύ αγαπούσε το άλογό του ώστε, όταν εκείνο πέθανε από φυσικά αίτια, σε ηλικία 30 ετών, λίγο καιρό μετά τη μάχη του Υδάσπη, έδωσε το όνομά του σε μια πόλη της Ασίας που την ονόμασε Βουκεφάλα. Και η σχέση των Ελλήνων με τα άλογα δε σταματάει στα Ελληνιστικά χρόνια αλλά συνεχίζει μέχρι και σήμερα.
Η Pixelscape θα ήθελε να ευχαριστήσει θερμά το φωτογράφο Δημήτριο Βαβλιάρα, τον Ιππικό Σύλλογο Αιανής “ΔΕΡΔΑΣ” και τους κατοίκους και εθελοντές της Αιανής για την πρόσκληση και τη φιλοξενία.
Ιππικός Σύλλογος Αιανής «ΔΕΡΔΑΣ»
Πριν από τρία χρόνια, όλα ξεκίνησαν ως μια μικρή ιππική παρέα στην Αιανή, με κοινή αγάπη για το άλογο και την παράδοση. Σήμερα, εκείνη η παρέα κατάφερε να κάνει το όνειρό της πραγματικότητα, δημιουργώντας έναν δυναμικό Ιππικό Σύλλογο. Με μεράκι, εθελοντισμό και συλλογική προσπάθεια, ο σύλλογός έχει καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς, φιλοξενώντας περισσότερα από 120 άλογα κάθε χρόνο, κρατώντας την ιππική παράδοση, ενώνοντας ανθρώπους και κρατώντας ζωντανές τις αξίες και τα έθιμα του τόπου.
Ποιος ήταν ο Δέρδας;
Ο Δέρδας κυβέρνησε την Ελιμιώτιδα σε μια περίοδο που το βασίλειο ήταν ακόμη ανεξάρτητο από τη Μακεδονία. Ήταν ισχυρός σύμμαχος και αντίπαλος των Μακεδόνων βασιλέων, συμμετείχε στις πολιτικές εξελίξεις της εποχής και αναφέρεται από τον Θουκυδίδη ως ένας από τους σημαντικότερους ηγεμόνες της Άνω Μακεδονίας. Η δυναστεία του διατήρησε την εξουσία μέχρι τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., όταν η Ελιμιώτιδα ενσωματώθηκε οριστικά στο βασίλειο του Φιλίππου Β΄. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο Δέρδας Β΄ έκοψε δικό του νόμισμα με την επιγραφή «ΔΕΡΔΑ», γεγονός που αποτελεί σαφή ένδειξη της πολιτικής αυτονομίας και της ισχύος του βασιλείου της Ελιμιώτιδας με πρωτεύουσα την Αιανή. Η Άνω Μακεδονία, στην οποία ανήκε η Αιανή ήταν γνωστή ήδη από την κλασική εποχή για την εκτροφή αλόγων. Το άλογο αποτελούσε:
• σύμβολο εξουσίας,
• στρατιωτικό μέσο,
• μέσο κυνηγιού,
• ένδειξη κοινωνικού κύρους.
Video: Tάσος Παπαζιός
Αργότερα, επί του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το μακεδονικό ιππικό έγινε το ισχυρότερο της αρχαιότητας. Στην Αιανή έχουν βρεθεί:
• πήλινα ειδώλια ζώων,
• αναπαραστάσεις ιππέων,
• αντικείμενα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή και τις λατρείες.
Η σημερινή Αιανή διατηρεί ακόμη έντονη σχέση με το άλογο μέσα από την παράδοση των Καβαλάρηδων του Αγίου Νικάνορα. Αν και πρόκειται για νεότερο έθιμο, η διατήρηση της ιππικής κουλτούρας στην ίδια περιοχή δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα πολιτισμική συνέχεια, ακόμη κι αν δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι αποτελεί άμεση συνέχεια της αρχαιότητας. Η περιοχή διατηρεί μια αδιάκοπη σχέση με το άλογο επί πολλούς αιώνες. Από τους Μακεδόνες ιππείς της αρχαιότητας μέχρι τους σύγχρονους Καβαλάρηδες του Αγίου Νικάνορα, το άλογο εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο της τοπικής ταυτότητας. Αυτή η σύνδεση είναι περισσότερο πολιτισμική και συμβολική παρά ιστορικά αποδεδειγμένη, αλλά προσφέρει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αφήγηση για την εξέλιξη της περιοχής.
